اسید استیک

اسید استیک

نام های دیگر : جوهر انگور ، استیک اسید ، اتیلیک اسید ، هیدروژن استات ، متانوکربوکسیلیک اسید ، اسید اتانوئیک ، سرکه ، جوهر سرکه .

 

استیک اسید با فرمول مولکولی CH3COOH و وزن مولکولی ۶۰/۰۵ جزء مواد معدنی و متعلق به گروه اسید ها می باشد. این ماده قطبی بوده و در آب محلول است. این اسید با نام اختصاری AcOH نشان داده می شود. در سرکه، تقریبا ۱۸-۴ درصد وزنی استیک اسید وجود دارد.

اسید استیک مایعی بی رنگ و جزو اسیدهای کربوکسیلیک می‌ باشد و در نامگذاری آیوپاک به اسید اتانوئیک معروف است. استفاده از اسید استیک در شیمی، به عهد باستان برمی‌گردد. اسید استیک به صورت سرکه، به عنوان چاشنی غذا و تهیه انواع ترشی کاربرد دارد. اسید استیک رقیق به عنوان افشانه برای از بین بردن قارچ های گیاهان استفاده می‌شود. تولید جهانی استیک اسید ۶/۵ میلیون تن در سال می باشد.

اسید استیک گلاسیال (منجمد) که به جوهر سرکه معروف است، در صنایع شیمیایی، در تولید فیلم های عکاسی، تولید پلاستیک پلی اتیلن تریفتالات (PET) که در تولید بطری نوشابه کاربرد دارد، صنایع داروسازی، ساخت حشره کش و … استفاده می‌شود.

علت خاصیت اسیدی استیک اسید به جدا شدن هیدروژن اسیدی گروه کربوکسیل مطابق شکل زیر نسبت داده می شود:

CH3CO2H → CH3CO2- + H+

در قرن هشتم، جابر بن حیان کیمیاگر ایرانی از طریق تقطیر، اسید استیک را از سرکه جدا کرد. در سال ۱۸۴۷، هرمان کولب شیمیدان آلمانی برای اولین بار از طریق مواد معدنی موفق به ساخت اسید استیک شد.

این اسید علی رغم کاربردهای گسترده و خواص گوناگون آن دارای خطراتی هم می باشد که هنگام کارکردن با آن باید به نکات ایمنی مربوط به آن توجه کرد. نکات ایمنی مربوط به هر ماده را با علامت اختصاری

(Material Safety Data Sheet) MSDS نشان می دهند. بنابراین قبل از انجام هر آزمایشی باید با msds آن آشنا شوید.

کاربرد

تولید وینیل استات، اتیل استات، حلالها، نساجی ، اسید استیک به صورت سرکه به عنوان چاشنی غذا و تهیه انواع ترشی استفاده می‌شود. اسید استیک رقیق به عنوان افشانه برای از بین بردن قارچ‌های گیاهان استفاده می‌شود. اسید استیک گلاسیال در صنایع شیمیایی در تولید فیلم‌های عکاسی ، تولید پلاستیک پلی‌اتیلن تری‌فتالات (PET) استفاده می‌شود.

این ماده همچنین به عنوان ماده واسطه در تولید استات وینیل که ترکیب مهمی در تولید چسب و رنگ می‌باشد، کاربرد دارد.

برخی از استرهای اسید استیک به عنوان حلال در تولید مواد معطر مصنوعی استفاده می‌شود.

کمک های اولیه :

چشم : چشمها را با مقدار زیادی آب بشویید، گاهگاهی پلک های بالا و پایین را بلند کنید، به پزشک مراجعه کنید.

پوست : فورا لباس آلوده را در آورده و پوست را با آب بشویید، بدون معطلی به پزشک مراجعه کنید.

بلعیدن : اگر این ماده بلعیده شد سریعا به پزشک مراجعه شود.

تنفس : اگر مقدار زیادی از این ماده را استنشاق کرده بود وی را سریعا به هوای تازه ببرید. اگر تنفس نداشت به وی تنفس مصنوعی بدهید. مصدوم را گرم نگه دارید و استراحت کند. به محض امکان به پزشک مراجعه شود.